Arxip
2014-12-22
Kériye nahiyisining siyek yézisida yéqinqi 6 ay ichide az dégende minggha yéqin ayalning béshidiki léchek mejburiy éliwétilgen, bu jeryanda mejburlan'ghan ayal we uning a'ile - tawabi'atliri bilen xitay saqchiliri we xadimliri otturisida köp qétim jidel - majira we toqunushlar yüz bergen. Majiralardin biride sabiq dölet xizmetchisi zöhregül memtimin béshidiki léchekke qol uzatqan yéza bashliqi memetjanni tillighan. Zühregülning bu qilmishi üchün, bu yil 7 - ayda siyek yézisida sot échilip uninggha qamaq jazasi bérilgen؛ sotqa uning a'ile - tawabi'atliri qatnashturlmighan. Melum bolushiche, deslepte kériye, uningdin kéyin niye qamaqxanisida tutup turulghan zöhregül memtimin nöwette ürümchidiki bir ayallar türmiside jaza mudditini ötimekte.
2014-12-22
Zhurnalistlarni qoghdash komitéti élan qilghan türmidiki zhurnalist we mikro blogchilar tizimlikidin melum bolushiche, xitay türmisidiki kespiy zhurnalst we erkin mikro blogchining yérimigha yéqinini Uyghurlar teshkil qilghan. Türmidiki 44 neper zhurnalist we blogchining 16 nepiri Uyghur, 4 nepiri tibet bolup, qalghanlirini xitaylar igiligen.
2014-12-22
Xitay da'iriliri bu yil - yili 23 - may bashlan'ghan atalmish“Bir yilliq térrorluqqa zerbe bérish” herikitide rayonda yüz bergen weqelerni bahane qilip Uyghurlarni türküm - türkümlep tutqun qildi. Bolupmu 6 - ayda tutqun qilish eng shiddetlik boldi. Uyghur élidiki nahiye, wilayetlerde échilghan nechche ming adem qatnashqan atalmish “Ochuq sot” ta tutqun qilin'ghan Uyghurlar adwokatsiz sotlinip, éghir jazalargha höküm qilindi. Yighin'gha qatnashqan amma ipade bildürüshke mejburlandi. Da'irilerning bu qilmishi xelq'ara kishilik hoquq teshkilatliri we gherb démokratik döletliri teripidin “Xitayning özi tüzgen qanunighimu xilap qilmishi, xitayning 60 - 70 - yilliridiki küresh yighinlirining qayta namayen bolushi, Uyghurlarning kishilik hoquq erkinlikining éghir depsende qilinishi” dep tenqidlendi.
2014-12-22
Uyghur diyaridin kelgen kishilerning éytishiche, Uyghurlar ichide her a'ilide saqchigha kirip chiqmighan kishi yoq déyerlik iken. Undaqta bu kishiler néme jinayet bilen eyiblinip tutup kétilmekte? yéqinda Uyghur diyaridin kelgen qanunchi memet oghuz ependining éytishiche, xitay jama'et xewpsizlik xadimliri Uyghurlarni topliship jem'iyet tertipini qalaymiqan qilish jinayiti, öktemlik qilip hökümet xizmitige tosqunluq qilish jinayiti we milliy öchmenlikke qutratquluq qilish jinayetliri bilen eyiblep tutup kétip 3 yildin 12 yilghiche qamaq jazasigha buyruwatqan iken. Undaqta, qaysi jazalar bu katégoriyige kiridu? bular xitayning munasiwetlik qanunlirigha chüshemdu?
2014-12-22
2014 - Yili 15 - dékabir düshenbe küni istanbulning topqapi rayonigha jaylashqan istanbul yéngi esir uniwéristétida “Qanighan yarimiz - sherqiy türksitanning yénida biz” namliq yighin we resim körgezmisi échldi.
2014-12-22
Sabiq sherqiy türkistan jumhuriyitining jengchisi, xelq sen'etkari, ustaz sazende musajan rozi özining amérikidin kelgen téléfon ziyaritini qobul qilghanliqi sewebidin xitay saqchi da'irilirining öyige kélip tekshürgenlikini bildürdi.
2014-12-22
20 - Dékabirda almatadiki Uyghur tiyatiri bénasida quddus ghojamyarof namidiki jumhuriyetlik dölet Uyghur muzikiliq komédiye tiyatirining 80 yilliqigha béghishlan'ghan tentenilik kéchilik pa'aliyet bolup ötti.
2014-12-22
Xongkongda chiqidighan “Mingpaw” gézitining xewirige qarighanda, xitayda qush zukamigha giriptar bolghan yene 7 kishining bayqalghanliqi melum.
2014-12-22
Xitay hökümet taratqulirining xewerlirige qarighanda, 20 - dékabir küni xitay jama'et xewpsizliki orunliri ikki kishini “Ijtima'iy taratqularda pitne - ighwa tarqatti” dégen seweb bilen tutqun qilghan.
2014-12-22
Yéqinda xitay hökümet taratquliri arqa - arqidin xewer bérip, Uyghur aptor qurbanjan semet yazghan “Men shinjangdin keldim” namliq kitabning xitayda eng bazar tapqan 10 kitabning biri bolghanliqini dawrang salmaqta.
2014-12-22
Tengritagh torining xewirige qarighanda, xitay kompartiyesining her derijilik teshwiqat bölümliri birlikte pilanlighan “Bayanday” namliq filimning tunji qoyulush murasimi yéqinda béyjingda ötküzülgen.
2014-12-22
Yéqinda xoten wilayetlik partkom bésip tarqatqan bir qollanmida musulmanlarning yoqiri awazda “Amin” dep du'a qilmasliqi hemde “Hemme nersige halal yaki haram dep cheklime” qoymasliqi belgilen'gen.
2014-12-21
1997 - Yili ghulja weqesidin kéyin xitay dölet re'isi jiyang zémin, xitay xelq qurultiyi re'isi li péng qatarliq rehberler arqa - arqidin türkiyeni ziyaret qilip, türkiye hökümitini türkiyediki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirining pa'aliyetlirini chekleshni telep qilghan idi. Shuning bilen mes'ut yilmaz bash ministirlik wezipisini ötewatqan birleshme hökümet 1998 - yili 12 - ayning 23 - küni 36 - nomurluq mexpiy höjjetni chiqirip, türkiyediki sherqiy türkistan ammiwi teshkilatlirining pa'aliyetlirini chekligen idi.
2014-12-21
Rusiye prézidénti wladimir putin rusiyening imbargodin qorqmaydighanliqini tekitlidi shuningdek qirim “Wetenperwerliri”ni dawamliq qollashtin waz kechmeydighanliqini bildürdi.
2014-12-21
Rusiyening yawropa ittipaqi we amérikining yéngi imbargosigha uchrighanliqi munasiwiti bilen rusiye hökümiti özining naraziliqini bildürüwatqan hem rusiye pul - mu'amile we iqtisadida jiddiy qiyinchiliqlar körülüwatqan bu künlerde xitay tashqi ishlar ministiri wang yi eger rusiye lazim körse, xitay özining bar imkaniyetliri da'iriside rusiyege kéreklik yardemlerni béridu, dep bildürdi.
