Әсиргә созулған вәтәнсизлик: ғуламидин пахтаниң һаяти (6-қисим)

Вашингтондин мухбиримиз қутлан тәйярлиди
2024.05.17

1970-Йилларниң ахирлириға кәлгәндә, америка билән совет иттипақини мәркәз қилған икки чоң лагер оттурисидики соғуқ уруш техиму юқири пәллигә көтүрүлиду. Америка совет иттипақи билән болған ис-түтәксиз соғуқ урушта коммунист хитайни өз йениға тартиду.

1979-Йили хитай компартийәсиниң иккинчи әвлад рәһбири дең шявпиңниң америка зиярити һарписида, америка һөкүмити хитайниң тәлипи бойичә германийәдин аңлитиш беридиған “азадлиқ радийоси” ниң уйғурчә аңлитишини әмәлдин қалдуриду. Бу йилларда америкада тәнһа паалийәт елип бериватқан ғуламидин пахта германийәдики сәпдашлиридин әркин алптекин қатарлиқлар билән бирликтә тәрәп-тәрәптин һәрикәт қилип, уйғурларниң ғәрб дунясидики бирдин бир авазини сақлап қелиш үчүн күрәш қилиду.

1980-Йилларға кәлгәндә ғуламидин пахта америка университетлиридики оттура асияни тәтқиқ қилидиған илим адәмлири билән һәмкарлишип, уйғурларниң мәдәнийәт вә тарихини тонуштуридиған илмий паалийәтләрдә болиду, шундақла “америка түркистанлиқлар җәмийити”дә муһим вәзипиләрни өтәйду.

1991-Йили сабиқ советлар иттипақи ғулап, оттура асиядики түрк җумһурийәтлири арқа-арқидин мустәқил болғандин кейин, ғуламидин пахта америкаға келишкә башлиған уйғур яшлири билән мәслиһәтлишип, америкада уйғур тәшкилати қурушниң тәйярлиқ хизмәтлиригә киришиду.

1992-Йили истанбулда ечилған шәрқий түркистан миллий қурултийиға қатнишип, шу вақитта һаят яшаватқан миллий инқилаб шаһитлиридин абдурәуп мәхсум, зия сәмәди, йүсүпбәг мухлиси, һашир ваһиди қатарлиқ шәхсләр билән һәмсөһбәттә болиду.

1998-Йили америкадики уйғурларниң тунҗи тәшкилати болған америка уйғур бирләшмиси қурулғанда, ғуламидин пахта җамаәтни тәшкилләш, җәмийәт низамнамисини түзүш вә җәмийәтниң идарә һәйитини турғузуш ишлирида муһим рол ойнайду.

2000-Йиллардин кейин ғуламидин пахта әпәнди яшинип қалғанлиқиға қаримай, америкадики уйғурларниң барлиқ паалийәтлиридә актип рол ойнайду. Кейинчә “алтун оқ” уйғур китаблири тор бетини тәсис қилип, өмүр бойи йиғқан китаб-материяллирини бу тор бәткә қоюп, оқурмәнләрниң пайдилинишиға суниду. Һазир 90 яшқа киргән ғуламидин пахта һелиһәм йирақтики вәтини шәрқий түркистанға болған сеғиниш вә униң кәлгүсигә болған арзу-үмидлири билән ню-йорқта яшимақта.

“әсиргә созулған вәтәнсизлик” намлиқ бу һөҗҗәтлик филимниң 6-қисми, йәни әң ахирқи қисмидур.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.