Америка авам палатаси рәиси нәнсий пелоси хитайниң қаршилиқиға қаримай тәйвәнни зиярәт қилди

Мухбиримиз җәвлан
2022.08.02
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Америка авам палатаси рәиси нәнсий пелоси хитайниң қаршилиқиға қаримай тәйвәнни зиярәт қилди Тәйвән ташқи ишлар министири җосеф ву(Joseph Wu) америка авам палатаси рәиси нәнсий пелоси(Nancy Pelosi) ни қарши қизғин күтүвалди. 2022-Йили 2-авғуст, тәйбей, тәйвән.
REUTERS

Америка авам палатаси рәиси нәнсий пелоси 2-авғуст кәчқурунда тәйвәнгә берип, зияритини башливәткән. У тәйвәнгә чүшкәндә баянат берип, американиң бу қетимлиқ зияритиниң мәқсәт-нишанини дуняға ашкарилиған. Бу мунасивәт билән “вашингтон почтиси” гезити нәнсий пелоси имзасида бир мақалә елан қилған.

Нәнсий пелоси ханим бу мақалисидә, йеқинқи йиллардин буян хитай һөкүмитиниң тәйвәнгә болған бесимни күчәйткәнлики, һәрбий айропилан вә парахотлирини ишқа селип тәйвәнгә тәһдит селип уни ютувелишқа қәстлигәнликини тилға елип өткән; андин американиң русийәниң һуҗумиға учриған украинаниң игилик һоқуқини қоғдиғиниға охшаш, тәйвәнниңму игилик һоқуқи вә демократйәсини қоғдайдиғанлиқини билдүргән. Нәнсий пелоси ханим буниңдин 30 йил илгири хитайға берип, тйәнәнмен мәйданида хитайниң қәтлиамиға учриған оқуғучиларға тәзийә билдүргән һәм демократийәни мәңгү яқлайдиғанлиқини көрсәткәниди.

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң рәиси нури түркәл әпәнди нәнсий пелосидәк күчлүк бир рәһбәрниң әлвәттә хитайниң тәһдитлиридин қорқуп қалмай, тәйвәнни зиярәт қилишқа җасарәт көрситәләйдиғанлиқини билдүрди.

Нәнсий пелоси ханим баянатнамисидә бу қетимлиқ зиярәтниң 1979-йил хитай билән түзгән “тәйвән мунасивити қануни” ға, шундақла “америка-хитай бирләшмә баянати” дики маддиларға хилап әмәсликини, тәйвән мәсилисини бир дөләтниң өз алдиға һәл қилишиға вә һазирқи һаләтни бузушиға йол қоймайдиғанлиқини билдүргән.

Нәнсий пелоси ханим тәйвәнни зиярәт қилишниң пәқәт һинди-тинч окян районидики сингапор, малайсия, корейә, японийә қатарлиқ дөләтләрни зиярәт қилишниң ичидики бир дипломатик паалийәт икәнликини, тәйвән билән ортақ тәрәққият, һинди-тинч окянниң ечиветилгән, әркин район болушини илгири сүрүш қатарлиқ мәсилиләр үстидә музакирилишидиғанлиқи билдүргән.

У бу йәрдә хитайға очуқ позитсийә билдүрүп: “американиң тәйвәнгә ярдәм бериши бу аралда яшаватқан 23 милйон хәлқ, шундақла хитайниң бесим вә тәһдитлиригә учраватқан милйонлиған кишиләр үчүн ейтқанда, һәр қандақ вақиттикидинму муһим” дегән.

Сиясий көзәтчи илшат һәсән әпәнди “нәнсий пелоси ханимниң бу қетим тәйвәнни зиярәт қилиши америка билән хитай мунасивәтлириниң йириклишип юқири нуқтиға йәткәнликиниң бәлгиси” дәп чүшәндүрди.

Нәнсий пелоси ханим йәнә мундақ дегән: “хитай компартийәси хоңкоңдики әркинлик вә кишилик һоқуқни бастурди; ‛бир дөләттә икки хил түзүм болуш‚ дегәнлирини әхләт сандуқиға ташливәтти; тибәттә тибәт хәлқиниң тили, мәдәнийити, етиқади вә кимликини йоқитиш һәрикитини узун йил елип барди; шинҗаңда мусулман уйғурлар вә башқа аз санлиқ милләтләргә ирқий қирғинчилиқ елип бармақта”.

Нури түркәл әпәндиниң қаришичә, нәнсий пелоси ханим уйғурлар мәсилисигә һәр қачан җиддий қарап кәлгән вә мунасивәтлик қанунларниң түзүлүши вә иҗра қилинишиға биваситә йетәкчилик қилип кәлгән болуп, бу қетимму тәйвәнни зиярәт қиливатқан һалқилиқ вақитта уйғурларни тилға елип, һәр даим уларниң йенида икәнлики һәққидә хитайға күчлүк сигнал бәргән.

Нәнсий пелоси бу қетимлиқ зиярәтниң дуняниң демократийә яки мустәбитликниң иккисиниң бирини таллашқа дуч кәлгән вақитта елип берилғанлиқини, американиң тәйвәнгә, демократийәгә тәһдит селишиға қарап туралмайдиғанлиқини, русийә украинаға һуҗум қилған, дуня малиманчилиққа петиватқан бу вәзийәттә американиң һечқандақ зораван, өктәм күчкә йол қоймайдиғанлиқини билдүргән һәмдә “тәйвәнни зиярәт қилиш арқилиқ тәйвәнниң әркинликини, демократийәни қоғдашқа бәргән вәдимиздә турғинимиздин пәхирлинимиз” дегән.

Нәнсий пелоси ханим 2-авғуст күни тәйвәнгә чүшкәндин кейин, хитай һөкүмити буниңға қаттиқ наразилиқ билдүргән. Хитай ташқи ишлар министирлиқи баянатнамә елан қилип, американиң хитай билән түзгән тәйвән тоғрулуқ келишимгә хилаплиқ қилғанлиқини, хитайниң бирликини парчилашқа урунғанлиқини әйиблигән. Сиасий анализчи илшат һәсән әпәнди буниңға баһа берип, хитайниң нәччә күндин қиливатқан тәһдитлириниң қуруқ давраң вә попозидин башқа нәрсә әмәсликини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.