Канаваза ханим: “шәрқий түркистанниң японийә үчүн муһим дөләт икәнликини тонуп йәттуқ”

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2024.04.12
poyiz-bekitide-teshwiqat-Saytama-shehri Пойиз бекитидә тәшвиқат елип бериватқан көрүнүш, 2024-йили 6-април, сайтама шәһири
RFA/Erkin Tarim

Вақитниң өтүши билән уйғур ирқий қирғинчилиқи мәсилиси дуня таратқулирида, шу җүмлидин японийә таратқулири билән авам пуқралар арисида “қизиқ нуқта” болуштин төвәнләшкә башлиған. Мана мушундақ бир мәзгилдә, японийәниң һәр қайси чоң өлкилиридә уйғур қирғинчилиқини тонуштуруш паалийити кеңәймәктә. Бу паалийәтләрдики актип қоллиғучи канаваза ханим зияритимизни қобул қилип, өзлириниң паалийәт қилиш җәрянида шәрқий түркистанниң японийә үчүн муһим дөләт икәнликини тонуп йәткәнликини тәкитлиди.

Японийә уйғур җәмийитиниң әң актип қоллиғучилиридин бири болған, һәр қайси паалийәтләр җәрянида йеқиндин һәмкарлашқан канаваза ханим мундақ деди: “дуняда әң вәһший җинайәтниң қурбаниға айлиниватқан уйғурларни қоллаш үчүн паалийәт башлиған идуқ. Йәрлик парламентларға уйғур мәсилиси тоғрисида тәләп сунуш қатарлиқ ишларни давам қиливатимиз. Уйғурлардики чиқишқақ һәм юмуристик миҗәз-характер, әқил-парасәт бизгә роһи озуқ ата қилди. Паалийәт қилиш җәрянида шәрқий түркистанниң японийә үчүн муһим дөләт икәнликини тонуп йәттуқ. ”

Японийә уйғур җәмийитиниң мәсуллириниң билдүрүшичә, 6-апрел күни японийә сайтама өлкисиниң сайтама шәһиридә уйғур мәдәнийити вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған һөҗҗәтлик филим көрситиш паалийити билән чоң бекәт алдида тәшвиқат паалийити, 4-апрел күнидин 16-апрел күнигичә давамлишидиған ибараки өлкисиниң мито шәһәрлик һөкүмәт бинасиниң ичидә уйғурлар вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған рәсим көргәзмиси ечилған. 7-Апрел күни гуваһлиқ бериш йиғини өткүзүлгән. Мәзкур йиғинға бир нәпәр парламент әзаси қатнишип сөз қилған. Һазир вәзипидики японийә санаәт вә иқтисад министирлиқиниң муавин министири тәбрик хети әвәткән. 8 Нәпәр йәрлик парламент әзаси сөз қилған. Бу, 2024-йили киргәндин буян японийәдә өткүзүлгән төтинчи қетимлиқ чоң паалийәт болуп, уйғурларниң нөвәттики вәзийитини пүтүн японийә хәлқигә вә сиясәтчиләргә аңлитишта зор әһмийәткә игә икән.

Ибараки өлкисиниң мито шәһәрлик һөкүмәт бинасиниң ичидә уйғурлар вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған рәсим көргәзмиси. 2024-Йили 7-април, мито шәһири
Ибараки өлкисиниң мито шәһәрлик һөкүмәт бинасиниң ичидә уйғурлар вә уйғур ирқий қирғинчилиқи тонуштурулған рәсим көргәзмиси. 2024-Йили 7-април, мито шәһири
RFA/Erkin Tarim

Японийә уйғур җәмийитиниң идарә һәйәт әзаси, дуня уйғур қурултийиниң японийәдики вәкили савут мәмәт әпәндиниң билдүрүшичә, бу қетимқи бир йүрүш паалийәтләр японийә уйғур җәмийити билән хитай вә шималий корейәниң кишилик һоқуқ мәсилисини һәл қилиш җәмийити, сайтама қутқузуш гурупписи қатарлиқ 3 тәшкилатниң һәмкарлиқида елип берилған. Шималий корейәдики кишилик һоқуқ мәсилиси билән хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси охшап кетидиған болуп, мәзкур иккила дөләт мустәбит түзүм билән идарә қилиниватқан дөләтләр икән, шуңа бу хил ортақ өткүзүлгән йиғинларниң үнүми зор болидикән. Савут мәмәт әпәнди бу һәқтә мундақ деди: “японийәдә шималий корейәликләр булап кәткән японийәликләр мәсилиси мәвҗут. Бу мәсилә японийәдә наһайити кәң даиридә тонулуп кәткән бир мәсилә. Мәйли авам пуқралар болсун яки сиясийонлар болсун, мушу һәқтә паалийәт қиливатқанларни қоллайдиғанлар наһайити көп. Бизниң японийә уйғур җәмийитини қоллиғучиларниң ичидиму мушуларни қоллаватқан японлуқлар көп. Биз мушу әһвалларни нәзәрдә тутуп, шималий корейә мәсилиси вә булап кетилгән японлуқлар мәсилисини уйғур мәсилиси билән бирликтә оттуриға қоюшни ойлап, мушу паалийәтни уюштурған идуқ. Булап кетилгән японийәликләр мәсилисигә көңүл бөлүватқан кишиләргә бу мәсилини аңлатсақ яхши чүшинидикән. Чүнки шималий корейә билән хитай иккисила мустәбит дөләт. Бу икки дөләттики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликиму охшап кетиду.”

Гуваһлиқ бериш йиғини көрүнүши. 2024-Йили 7-април, мито шәһири
Гуваһлиқ бериш йиғини көрүнүши. 2024-Йили 7-април, мито шәһири
RFA/Erkin Tarim

Гуваһлиқ бериш йиғинида 3 нәпәр уйғур өзлириниң хитайниң зиянкәшликигә учриған сәргүзәштлирини мисал арқилиқ оттуриға қойған. Савут мәмәт әпәнди бу тоғрилиқ мәлумат бәрди.

 4-Айниң 6-күни сайтама шәһиридә өткүзүлгән һөҗҗәтлик филим көрситиш паалийитигә бир нәпәр парламент әзаси тәбрик хети йоллиған болуп, бир нәпәр парламент әзаси сөз қилған. Әхмәт летип әпәнди 6-апрелдики паалийәтниң һөкүмәт бинасида өткүзүлүшиниң зор әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди.

Әхмәт литип әпәнди, 7-апрелда ибарака өлкисиниң мита шәһиридә өткүзүлгән гуваһлиқ бериш йиғининиң әң көп парламент әзаси иштирак қилған йиғин болғанлиқини илгири сүрди.

Әхмәт литипниң билдүрүшичә, гуваһлиқ бериш йиғинида японийә уйғур җәмийити билән японийәдики даңлиқ кино ширкити болған “тоей ширкити” билән һәмкарлишип ишлигән уйғур кишилик һоқуқ дәпсәндичилики баян қилинған филим көрситилгән. Мәзкур йиғинға бу һөҗҗәтлик филимниң режиссори хунма әпәндиму қатнишип сөз қилған. Мәзкур һөҗҗәтлик филим японийәдики филим фестиваллирида 2 чоң мукапатқа еришкән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.