Шиветсарийә мәктәплиридә уйғур мәҗбурий әмгики тонуштурулди

Берндин ихтиярий мухбиримиз һәбибулла изчи тәйярлиди
2024.05.16
endili-qaraxanli-1.jpg Шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди оқуғучиларға икки җумһурийәт һәққидә чүшәнчә бәрмәктә. 2024-Йили 16-май, сиюрих шиветсарийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Уйғур мәҗбурий әмгики пүтүн дуняниң диққитини тартқан бир мәсилә болуш билән биргә, муһаҗирәттики уйғурларму җиддий көңүл бөлүватқан бир мәсилидур. Бу мунасивәт билән шиветсарийә уйғур җәмийити 16-май күни шиветсарийәниң сиюрих шәһридә, сиюрх шитатлиқ оттура мәктәп оқуғучилириға бир мәйдан уйғур мәҗбурий әмгики вә уйғур ирқий қирғинчилиқиниң мәҗбурий әмгәк билән болған мунасивитини тонуштурған.

Бу паалийәтни тәшкиллигүчи шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди радийомизниң зияритини қубул қилип, бу һәқтә тәпсилий мәлумат берип өтти.

Шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди мәдәнийитиниң өтмүши вә бүгүни һәққидә чүшәнчә бәрмәктә. 024-Йили 16-май, сиюрих шиветсарийә.
Шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди мәдәнийитиниң өтмүши вә бүгүни һәққидә чүшәнчә бәрмәктә. 024-Йили 16-май, сиюрих шиветсарийә.
RFA/Hebibulla Izchi

Әндили әпәндиниң билдүрүшичә, шиветсарийә уйғур җәмийити йиллардин бери бу хил паалийәтни тәшкилләп келиватқан болуп, бу қетимқиси шиветсарийәниң һәр қайси шитатлирида елип барған лексийә сөзләш паалийитиниң 4-қетимлиқи икән. Бу лексийә шиветсарийә уйғур җәмийити тәрипидин тәйярланған чоң һәҗимдики сүрәтлик вә синлиқ доклат арқилиқ тонуштурулған болуп, әндили әпәндимниң билдүрүшичә төт басқучлуқ тонуштурушта уйғур мәҗбурий әмгикидин башқа йәнә шәрқий түркистанниң җуғрапийәси, хитай ишғалидин мустәмликә тарихиғичә болған җәрянлар тәпсилий тонуштурулған.

Лексийәниң оқуғучиларниң әң диққитини тартқан қисми болса, зал ичигә тизилған шинҗаң сақчи һөҗҗәтлиридики тутқун балилар вә яшларниң рәсимлири болуп, әндили әпәнди оқуғучиларға бу балиларниң өзлири билән тәң яшта икәнликини, қолидики телефонниң зәрәтлигүчиси, яки үстидики һәр қандақ бирәр кийиминиң мушу балиларниң қолида ишләнгәнлик еһтимали барлиқини ейтқанда, пүтүн зал сүкүнатқа чөмгән. Әндили қараханли бу һәқтики тәпсилатларниму радийо аңлиғучилар билән ортақлашти.

Шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди сиюрихта өткүзүлгән шинҗаң сақчи һөҗҗити рәсим көргәзмисидә.
Шивейтсарийә уйғур җәмийитиниң сабиқ рәиси әндили қараханли әпәнди сиюрихта өткүзүлгән шинҗаң сақчи һөҗҗити рәсим көргәзмисидә.
RFA/Hebibulla Izchi

Шиветсарийә уйғур җәмийитиниң рәиси ризванай илһам ханимму бу һәқтә пикир баян қилип, йиллардин бери давам қиливатқан бу хил лексийәләрдин тәсирләнгән бәзи шиветсарийә яшлири ичидә уйғур мәҗбурий әмгики һәққидә диссертатсийә, илмий мақалә язғанларниңму барлиқини, бәзилириниң шиветсарийә мәтбуатлирида уйғур мәҗбурий әмгики вә шәрқий түркистандики ирқий қирғинчилиқ һәққидә обзорлар елан қилғанлиқини билдүрди һәмдә йәрлик яшларни шәрқий түркистан давасиға әкиришниң муһимлиқи һәққидә көз қарашлирини оттуриға қойди.

Шиветсарийә уйғурлири вә шиветсарийә уйғур җәмийити йиллардин бери уйғур деаспорасиниң җәнвәдики паалийәтлиригә саһибханлиқ қилиш биргә, өзлири турушлуқ дөләттиму актип паалийәт қилип кәлмәктә. Улар йеқинда йәнә шиветсарийә һөкүмитини хитай билән болған әркин сода келишимигә қайта қарап чиқишқа дәвәт қилған имза топлаш паалийитини башлатқан иди, бу қетимқи лексийәгә қатнашқан оқуғучиларму бу имза топлаш һәрикитигә актиплиқ билән иштирак қилип имза қуюшқан. Әслидә икки саәткә пиланланған лексийә төт саәткә йеқин давам қилған болуп, оқуғучилар бәс-бәстә соаллар сорашқан вә “уйғур ирқий қирғинчилиқини тохтитиш үчүн биз немә қилалаймиз?” дегән темидики көз қарашлирини оттуриға қуюшқан.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.