Xitay “Merkizi birliksep bölümi” üchün xizmet qilidighan jasusning en'gliye parlaméntidiki heriketliri ashkarilandi

Muxbirimiz irade
2022.01.18
Xitay “Merkizi birliksep bölümi” üchün xizmet qilidighan jasusning en'gliye parlaméntidiki heriketliri ashkarilandi En'gliyening dölet bixeterlik orgini “Mi5” ashkarilighan en'gliye parlaméntida aktip heriket qiliwatqan xitay hökümiti üchün xizmet qilidighan jasusning kiristina li chingküy(Christine Ching-Kui Lee).
REUTERS

En'gliyening dölet bixeterlik orgini “MI5” xitay hökümiti üchün xizmet qilidighan jasusning en'gliye parlaméntida aktip heriket qiliwatqanliqini ashkarilighan.

En'gliyening b b s agéntliqining bu heqtiki xewiridin qarighanda, en'gliyening ichki bixeterlikige mes'ul orgini bolghan “MI5” 13-yanwar peyshenbe küni en'gliye parlamént ezalirini xitay jasusi heqqide agahlandurghan. Ular bu xitay jasusining en'gliye parlaméntning siyasiy yönilishini özgertish üchün heriket qilghanliqini bildürgen. Uqturushta “Kimliki kiristina li chüngküy dep éniqlan'ghan bir ayal xitay kompartiyesi tarmiqidiki merkizi birliksep xizmet bölümi bilen birge mexpiy heriket qilghan. Ular en'gliyening kishilik hoquq mesilisinimu öz ichige alghan bir qatar mesililerdiki siyasiy pozitsiyesining xitay kompartiyesige paydiliq bolushigha kapaletlik qilish üchün en'gliyediki tesirge ige shexsler bilen munasiwet ornitishqa urun'ghan” déyilgen.

Xewerdin qarighanda, özi bir adwokat bolghan li chingküy en'gliyede “Xitay dostluq jem'iyiti” we “En'gliye-xitay qurulush türi” qatarliq ikki guruppa bilenmu ochuq-ashkara munasiwiti bar bolup, u özini en'gliyediki xitay jama'itining wekilidek körsitip turup, xitay hökümiti üchün xizmet qilghaniken. U yene en'gliyediki siyasiy partiyelerge, parlamént ezaliri, en'gliyediki ammiwi xizmet namzatlirigha we shuningdek siyasiy orunlarning kandidat namzatlirigha i'ane qilish ishlirigha köplep qatnashqaniken. “MI5” uqturushida yene li chingküyning “B d t ning siyasiy sehnisidiki shexsler bilen keng kölemde alaqe qilghanliqini, en'gliye parlaméntidiki parlaméntlar ara guruppa bolghan ‛pütün partiye parlamént guruppisi‚ bilenmu yéqin munasiwet ornatqanliqini” bildürgen.

Mezkur xewer ashkarilan'ghandin kéyin xelq'ara axbaratlarda zor inkas qozghidi we xitayning “Merkizi birliksep bölümi” heqqidiki munaziriler qaytidin kücheydi.

En'gliyelik siyaset tetqiqatchisi, “Xitay ishliri boyiche xelq'ara parlaméntlar hemkarliqi” ning bash maslashturghuchisi luk dé pulfort bügün radiyomizgha qilghan sözide hökümetning tedbir qollinishta kech qalghanliqini éytti. U mundaq dédi: “Xitay merkizi birliksep xizmet guruppisining en'gliye siyaset sahesige singip kirishke urunuwatqanliqigha uzun boldi. 2017-Yillirida li chingküy we shuninggha oxshash kishilerning heriketliri heqqide köp xewerler ishlen'gen, nurghun agahlandurushlar bérilgen. Shunga uning singip kirish herikiti bilen shughullan'ghanliqi bizni heyran qaldurmidi, bizni heyran qaldurghini buning otturigha chiqishigha néme üchün 5 yil waqit ketkini boldi. Bizning istixbarat organlirimiz, hökümitimiz téz heriket qilishi kérekti”.

Xitay merkizi birliksep bölümi xitay kompartiyesige biwasite qarashliq bolghan we xitay kompartiyesining siyasiti we hakimiyitige qarshi tehdit peyda qilghusi menbelerni yoqitish we yaki uni passip halgha chüshürüsh üchün xizmet qilidighan eng yuqiri derijilik organ bolup, uning xizmet da'irisi hem xitay ichi hem chet'ellerni öz ichige alidiken.

Merkizi birliksep bölümi yéqinqi yillarda amérika qatarliq gherb ellirining diqqitini qozghashqa bashlighan bolup, amérika dölet mejlisi qarmiqidiki amérika-xitay iqtisad we bixeterlik komitéti bu heqte élan qilghan mexsus doklatida “Shi jinping hakimiyetke chiqqandin kéyin merkizi birliksep xizmet guruppisining xizmetlirining qattiq kücheygenlikini, ularning xitay ichi we sirtidiki öktichi pikir we menbelerni yoqitish, passip halgha chüshürüsh, chet'ellerdiki jama'et pikir éqimini özgertish, chet'el hökümetliri we parlaméntlirigha singip kirish qatarliq heriketlerni élip barghanliqi we uningda belgilik ghelibe qazan'ghanliqini” bildürgenidi.

Amérikadiki “Kor analiz tetqiqat merkizi” ning qurghuchisi doktor andérs kor ependining qarishiche, yuqiridiki li chingküyning weqesi muztaghning peqet körün'gen qismi iken. U bizge élxet arqiliq qayturghan inkasida mundaq dégen: “En'gliyediki xitay merkizi birliksep xadimining herikiti uning intayin hiyligerlikini körsitip béridu. U qanun'gha xilapliq qilmay turup, siyasiy namzatlargha nechche yüz ming fondstérling i'ane qilghan. Bu uning we xitayning tesirini zor derijide ashuridu. Men yuqirida ashkarilan'ghanlarni muz taghning körün'gen kichikkine bir qismi dep qaraymen. Béyjing en'gliyediki tijaretchiler bilen bolghan milyard dollarliq sodisi arqiliq en'gliye siyaset sahesige téximu zor tesir körsitiwatidu. Chünki puldarlar en'gliye parlaméntida xéli zor tesirge ige. Bu bizge peqet chet'elning singip kirish heriketlirige qarshi téximu qattiq tedbir élishla emes, belki pulning siyasetke tesir körsitishini chekleydighan qattiq qanunlar chiqirilishi zörürlükini körsitip béridu”.

B b s ning xewiridin qarighanda, li chingküy en'gliyede yéqin munasiwette bolghan kishilerning biri en'gliyening ishchilar partiyesidin bolghan parlamént ezasi berriy gardinér bolup, li chingküy 2014-yilining axiridin bashlap uning siyasiy heriketlirini meblegh bilen teminlep kelgeniken. Diqqet qozghaydighini, li chingküyning oghlimu uning siyasiy pa'aliyetliride pida'iy bolup ishligeniken. Weqe ashkarilinip ketkendin kéyin berriy gardinir özining bu mebleghni pütünley öz xizmetlirini yaxshilashqa, en'gliye parlaménti üchün téximu yaxshi xizmet qilishqa ishletkenlikini bildürgen.

Luk dé pulfort bolsa radiyomizgha qilghan sözide yuqiridiki bu parlamént ezasining xitayning tesirige uchrighanliqining intayin roshenlikini, chünki uning parlaméntta héchqachan xitayning Uyghurlargha qiliwatqan zulumi heqqide sözlep baqmighanliqini éytti: “Biz mushundaq ishlarning tekrar yüz bérishining aldini élishimiz kérek. Bashqa bir dölet üchün xizmet qilidighanlarning bizning siyasetchilirimizge pul bérishini qet'iy qobul qilghili bolmaydu. Bundaq siyasetchiler kishilik hoquq qatarliq mesililerde hergiz xitaygha qarshi sözlimeydu. Mesilen berriy gardinér tolimu epsus parlaméntta xitayning Uyghurlargha qarshi élip barghan heriketlirini birer qétimmu tilgha élip baqqini yoq. Eksiche u xitayning en'gliyediki yadro bazisini sétiwélishi üchün heriket qilghan. Mana bu intayin xeterlik we diqqet qozghashqa tégishlik bir mesile. Biz bundaq ishlarning qayta yüz bérishining aldini élishimiz kérek”.

B b s ning xewer qilishiche, xitayning londondiki bash elchixanisi MI5 ning bayanlirini qet'iy ret qilghan we en'gliyeni en'gliyediki xitay jama'itige “Töhmet qildi we qorqutti” dep eyibligen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.